Kelebekler Ülkesi Saimbeyli

Dünya, "Saimbeyli Mavisi"ni ilk kez Schurian ve arkadaşlarının 1992’deki keşfiyle tanıdı. Saimbeyli’de uçan onlarca mavi kelebekten biri olan Polyommatus theresiae, yani Çokgözlü Saimbeyli Mavisi, Saimbeyli’ye endemik mavi kelebeklerden biri olmasıyla öne çıkmaktadır. İngilizce adıyla “Theresia Mavisi” olarak anılan bu iri mavi kelebek, ünü dışında, Saimbeyli’nin sahip olduğu onlarca mavi kelebek türünden sadece biridir. Ünlü Alman kelebek bilimcisi Pater Sigbert Wagener’e göre Saimbeyli, Türkiye'deki 10 önemli kelebek alanı arasında üst sıralarda yer alan nadir bir bölgedir. Hesselbarth ve arkadaşları, 1995 yılı öncesinde Saimbeyli’de gerçekleştirilen saha ve bilimsel çalışmalarda 121 kelebek türü listelemiştir. Bu sayı, Türkiye kelebek biyoçeşitliliğinin yaklaşık üçte birine (%30) tekabül etmektedir. Daha sonraki yıllarda, özellikle 2012 yılından itibaren yaz aylarında yapılan gözlemlerle bu tür sayısının çok daha yüksek olduğu anlaşılmıştır.

Nitekim, "Kendi Kelebeğini Keşfet" projesi kapsamında Prof. Dr. Zeynel Cebeci, Doç. Dr. Erol Atay ve Mehmet Çelik’in özverili çalışmaları sonucunda, Mart-Ekim 2016 arasında yapılan gözlemlerle Saimbeyli’nin kelebek biyoçeşitliliği 161 türe ulaşmış ve Türkiye kelebek biyoçeşitliliğinin yaklaşık %40’ına sahip olduğu ortaya konulmuştur.

Saimbeyli’nin kelebek biyoçeşitliliğinin bu denli yüksek oluşu, ilçenin Toros Dağları zincirinin orta kesiminde ve Anadolu Çaprazı üzerinde yer almasıyla yakından ilgilidir. Ancak Saimbeyli’yi kelebek gözlemcileri ve fotoğrafçıları için ayrıcalıklı kılan bir diğer özellik, Mayıs-Ağustos ayları arasında her ay en az 50’den fazla türün gözlenebilmesi, hatta bu türlerin çoğunu birkaç yüz metrekarelik bir alan içinde bir arada gözleme olanağı sunmasıdır. Özellikle yaz aylarının herhangi bir gününde, Cöbük Karaçam Ormanı açıklıklarında, yol kenarlarında ve yamaçlarında yapılacak kısa bir saha turunda 40-50 türün gözlenmesi ve fotoğraflanması mümkündür.

Cöbük Ormanı dışında, ilçe merkezinin hemen kuzeyinde yer alan Obruk Şelalesi civarındaki su kenarları, bahçeler ve yamaçlar; Kızılağaç Köyü’nde Pağnık Deresi kaynağı etrafındaki açıklıklar ve su kenarları; Himmetli Köyü’ndeki Cemal Dede Yatırı etrafındaki su kenarları ve çayırlar; Cöbük Ormanı ardındaki Süttepe, Avcıpınar, Beypınarı ve Saksağan Boğazı’nda yer alan çayırlar, yamaçlar ve su kenarları, Saimbeyli’nin önemli kelebek habitatlarını barındırmaktadır.

Mart-Ekim 2016 arasında her ayın başında ve ortasında, 3-4 kişilik bir saha ekibi tarafından yapılan düzenli gözlemlerle Saimbeyli’nin kelebek biyoçeşitliliği ayrıntılı bir şekilde çalışılmıştır. Ancak Mayıs ayının yağışlı geçmesi ve Saksağan Boğazı ardındaki Bakır Dağları uzantılarının incelenememesi, Saimbeyli’nin kelebek biyoçeşitliliği ile ilgili yeni çalışmalara olan ihtiyacı da göstermektedir.

Saimbeyli kelebeklerini dünyaya tanıtmak için büyük bir özveriyle çalışan değerli bilim insanlarımız Prof. Dr. Zeynel Cebeci, Doç. Dr. Erol Atay ve Mehmet Çelik’e sonsuz teşekkürlerimizi sunarız.